Công nghiệp 4.0: Cơ hội và thách thức của ngành dệt may

Cuộc cách mạng 4.0 đang mang lại những thay đổi to lớn đồng thời đi kèm với nhiều thách thức cho mọi lĩnh vực của đời sống; ngành dệt may cũng không nằm ngoài quỹ đạo này.

Trước thềm năm mới, chúng tôi có cuộc trò chuyện ngắn cùng ông Phạm Xuân Hồng – Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần May Sài Gòn 3 – về những thách thức và cơ hội của ngành dệt may nói chung và của Sài Gòn 3 nói riêng trong kỷ nguyên của cuộc cách mạng 4.0.

Chào ông. Xin ông điểm lại đôi nét xu hướng dệt may thế giới thập niên vừa qua?

Có thể nói, thị trường dệt may phụ thuộc nhiều vào tình hình kinh tế thế giới. Khi kinh tế tương đối tốt thì người tiêu dùng yên tâm mua sắm mạnh tay hơn. Những năm qua, dưới tác động của chiến tranh thương mại, người tiêu dùng có tâm lý lo lắng, khiến chi tiêu giảm. Dù sự sụt giảm này không đáng kể song vẫn có tác động nhất định tới dệt may nói chung.

Trong những năm qua, nhu cầu tiêu dùng cũng có những thay đổi, ảnh hưởng tới ngành dệt may: mẫu mã thay đổi nhiều, thời gian đặt hàng cũng vì thế nhanh hơn. Nếu trước kia thời gian xử lý một đơn hàng khoảng hơn 2 tháng thì giờ đây phải hoàn thành trong vòng khoảng 15 ngày để đáp ứng nhu cầu thị trường. Tốc độ và sự khắt khe về chất lượng cũng đặt lên vai doanh nghiệp dệt may không ít áp lực.

Ngành dệt may Việt Nam năm qua có những biến động như thế nào? Nhìn vào tình hình chung của dệt may Việt Nam, đâu là cơ hội và thách thức của Sài Gòn 3 trong năm tới?

Ngành dệt may Việt Nam năm 2019 tiếp tuc có những bước phát triển tốt trong thập niên vừa qua, mức tăng trưởng dưới 10%/ năm, chiếm khoảng 15% kim ngạch xuất khẩu cả nước. Hiện kim ngạch xuất khẩu của ngành dệt may đứng thứ 2 sau lĩnh vực điện tử.

Sự tăng trưởng này có được nhờ sự tham gia tích cực của Việt Nam vào thị trường chung của thế giới, thông qua việc gia nhập các hiệp định thương mại như WTO, TFA…, khách hàng quan tâm đến thị trường Việt Nam nhiều hơn, cùng nhau khai thác lợi thế mới.

Nhìn chung, bối cảnh của ngành dệt may 2019 bên cạnh những điểm sáng thì cũng có những bóng mờ, đó là những thách thức đến từ tình hình kinh tế thế giới khó khăn, sức mua giảm, cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn, chi phí ngày càng tăng, đời sống người lao động khó khăn… Tuy vậy, toàn ngành may Việt Nam đang cố gắng rất nhiều để vượt qua những thách thức đó, giữ vững sự phát triển ổn định. 

Sài Gòn 3 cũng có chung những khó khăn và thuận lợi của toàn ngành. Chúng ta có những thuận lợi nhất định trong năm mới. Do sớm kết nối được với khách hàng truyền thống, phương thức kinh doanh 100% FOB thay vì gia công đơn thuần, nên có thể dự tính được lượng khách hàng năm 2020 của Sài Gòn 3 khá đủ. Với sự đầu tư bài bản về công nghệ và con người, tôi tin rằng năm 2020 Sài Gòn 3 sẽ đạt được nhiều thành tựu mới.

Gần đây người ta nhắc nhiều đến xu thế 4.0 trong hầu hềt các ngành nghề. Sài Gòn 3 sẽ hoà nhập xu thế này như thế nào?

Khoảng 5 năm trở lại đây, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam, trong đó có Sài Gòn 3, có sự phát triển tương đối nhanh. Các doanh nghiệp dệt may nước ngoài đầu tư vào Việt Nam cũng giúp nâng cao mặt bằng chung về máy móc. Cũng rất may mắn khi Sài Gòn 3 đã có những bước chuẩn bị tương đối sớm về đầu tư thiết bị sản xuất tự động, nâng cấp quản lý bằng các phần mềm, đến nay bước đầu đã có hiệu quả tốt.

Hiện tại có thể nói Sài Gòn 3 đã đầu tư máy móc và tự động hoá bằng thậm chí vượt qua một số nước trong khu vực. Nhiều máy móc tự động đang giúp giảm nhân lực đáng kể như như thiết bị trải vải, cắt tự động, hay một số thiết bị tự động may đóng túi, đai lưng v.v…

Tuy nhiên, nhìn chung ngành may vẫn cần yếu tố con người. Khi câu chuyện 4.0 được nhắc đến ở khắp nơi, tôi thường hay nói vui: công nghệ 4.0 mà con người 0.4 thì cũng rất mệt! Xét ở trong ngành dệt may, theo tôi không nên đặt quá nặng chuyện 4.0 trong vấn đề cơ giới hoá máy móc, bởi vì máy móc công nghệ dù quan trọng song việc đào tạo, huấn luyện đội ngũ nhân lực là quan trọng không kém. Nếu như một số ngành khác thì sự tự động hoá có thể đem lại những thay đổi rất to lớn về năng suất, thì ở ngành dệt may yếu tố con người vẫn quan trọng hơn cả.

“Công nghệ 4.0 mà con người 0.4 thì cũng rất mệt! Nếu như một số ngành khác thì sự tự động hoá có thể đem lại những thay đổi rất to lớn về năng suất, thì ở ngành dệt may yếu tố con người vẫn quan trọng hơn cả.”

Với đặc thù của ngành dệt may như ông vừa đề cập tới ở trên, ông có thể chia sẻ các biện pháp nâng cao năng suất và hiệu quả mà Sài Gòn 3 đang hoặc sẽ áp dụng?

Nếu nói đến công nghệ 4.0 áp dụng trong may mặc hiện nay thì chính là nói tới việc cải tiến năng suất, đầu tư trang thiết bị. Sài Gòn 3 xác định được rằng thách thức trong ngành may nằm ở chất lượng lao động.

Khoảng 3-4 năm nay, Ban điều hành tập trung vào vấn đề đào tạo đội ngũ. Chúng ta có một phòng đào tạo, mời chuyên gia tới tổ chức các khoá đào tạo cho nhân viên, ngoài ra kết hợp với các tổ chức đào tạo về quản lý, chẳng hạn trường doanh nhân PACE, để gửi các cán bộ chủ chốt đi tập huấn.

Ngoài việc đào tạo đội ngũ lao động để nâng cao trình độ, bắt kịp với sự đầu tư về máy móc, Sài Gòn 3 còn có một truyền thống văn hoá riêng - đó là tập trung lo cho đời sống của hơn 3000 người lao động. Muốn chăm lo thì phải tăng năng suất cải tiến chất lượng, có lợi nhuận. Đây là sự cố gắng từ 2 phía: Ban lãnh đạo và Người lao động.

Tôi tin rằng với những tín hiệu thuận lợi trong ngành dệt may năm tới, cộng với sự đồng lòng của tập thể Sài Gòn 3, sự đầu tư thiết bị tốt, hệ thống quản lý được cải thiện, có sự hợp tác tốt với khách hàng… thì hoạt động sản xuất kinh doanh của Sài Gòn 3 năm 2020 và giai đoạn tiếp theo sẽ thành công.

Xin cảm ơn ông. Chúc ông năm mới dồi dào sức khoẻ!